Next
भालचंद्र नेमाडे
BOI
Sunday, May 27, 2018 | 03:45 AM
15 0 0
Share this article:

‘लहान मुलांचं प्राथमिक शिक्षण त्यांच्या मातृभाषेतूनच झालं पाहिजे, मातृभाषा हेच मुलांसाठी विश्वाच्या आणि त्यातल्या गूढांच्या आकलनाचं प्रवेशद्वार आहे,’असं ठामपणे मांडणारे, ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते भालचंद्र नेमाडे यांचा २७ मे हा जन्मदिन. त्यानिमित्त आजच्या ‘दिनमणी’मध्ये त्यांचा अल्प परिचय....
...........
२७ मे १९३८ रोजी सांगवीमध्ये (खानदेश) जन्मलेले भालचंद्र वनाजी नेमाडे हे कादंबरीकार, कवी आणि समीक्षक म्हणून प्रसिद्ध आहेत. अत्यंत परखडपणे आपली मतं मांडणं, प्रसंगी त्यावरून जाहीर वादाला तोंड फुटलं तरी त्याची भीड न बाळगणं हे त्यांच्या लेखनाचं आणि वृत्तीचं वैशिष्ट्य. 

एकीकडे ‘कोसला’सारखी सर्वस्वी नवप्रवाही आणि मापदंड ठरलेली कादंबरी, तर दुसरीकडे बिढार, हूल, जरीला, झूल या चार कादंबऱ्यांचा समूह आणि अलीकडची ‘हिंदू : जगण्याची समृद्ध अडगळ’ ही भक्कम कादंबरी यातून प्रस्थापित संकल्पनांच्या चौकटी मोडून, नवी शैली, नवा घाट आणि नवा विचार आणण्याचं त्यांचं आगळंवेगळं वैशिष्ट्य जाणवतं.  

‘लहान मुलांचं प्राथमिक शिक्षण त्यांच्या मातृभाषेतूनच झालं पाहिजे, मातृभाषा हेच मुलांसाठी विश्वाच्या आणि त्यातल्या गूढांच्या आकलनाचं प्रवेशद्वार आहे,’ असं त्यांचं ठाम मत आहे. साहित्यात देशीवाद आणि शिक्षणात मातृभाषा यांचं ते नेहमीच समर्थन करत आले आहेत. त्यांना मिळालेलं ‘ज्ञानपीठ’ ही मराठीतल्या आधुनिकतावादाला मिळालेली मान्यता आहे, असं मानलं जातं.

कविताच्या संदर्भात त्यांचे हे विचार विचार करायला लावणारेच आहेत - ‘प्रत्यक्षात कविता न होवो, दिवसाकाठी रोजच्या जगण्याचे ऊर्ध्वपातन होऊन त्याची निदान एक ओळ व्हावी, असे स्वप्न तरी काहीही लिहू म्हणणाऱ्याला बाळगता आले पाहिजे. अबोध मनाच्या भाषेच्या अंतस्तराखालीच कवितेच्या ध्वनीस्तरांचाही उगम होत असतो. ह्या स्थितीत आपले संपूर्ण भान भाषेसाठी पणाला लावता आले नाही तर कवितेच्या द्रव्याची हवा होऊन जाते, असा माझा दीर्घ अनुभव आहे... ’

ककून, देखणी, जर्मन रहिवास, निवडक मुलाखती, साहित्य, संस्कृती आणि जागतिकीकरण, साहित्याची भाषा, श्री संत चोखामेळा चरित्र आणि अभंग, सोळा भाषणे, दी इन्फ्ल्युअंस ऑफ इंग्लिश ऑन मराठी, तुकाराम गाथा, टीकास्वयंवर, असं त्यांचं लेखन प्रसिद्ध आहे. 

(भालचंद्र नेमाडे यांची पुस्तकं ‘बुकगंगा डॉट कॉम’वरून घरपोच मागविण्यासाठी येथे क्लिक करा. दररोज प्रसिद्ध होणाऱ्या ‘दिनमणी’ सदरातले स्फुट लेख एकत्रितरीत्या https://goo.gl/QMr7oP या  वाचता येतील. नेमाडे यांची साहित्यिक भूमिका काय आहे, त्यांच्याबद्दल आणि त्यांच्या साहित्याबद्दल अन्य मान्यवर आणि अभ्यासकांनी काय म्हटले आहे, याबद्दल सविस्तर वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा.)
 
15 0 0
Share this article:

Post Your Comment
मराठी English
Your Name *
Email (Optional)
 
Notify me once my comment is published
Comment * Note: Comment will be published after review.
Content limited to 1000 characters,1000 characters remaining.

Select Language
Share Link
 
Search